Meteen naar de inhoud

3. Mogelijke oplossingen

Voor mensen die hinder ondervinden van LFG is de geluidsbron aanpakken natuurlijk de meest wenselijke optie. Als dat kan, is het probleem hopelijk verholpen. Maar helaas kan het LFG in metingen vaak niet gevonden worden of het geluidsniveau ligt onder de toegestane norm. En er is een gerede kans dat het LFG intern ontstaat. De oorzaak daarvan kunnen artsen (nog) niet verhelpen. Maar in beide gevallen, of de geluidsbron inwendig of extern is, vinden mensen die hinder ondervinden van LFG weinig hulp. Hier geven we suggesties, gebaseerd op vele ervaringen en bevindingen.

3.1 Bron vinden van een extern geluid

Meten van het LFG levert vaak een teleurstelling op doordat er geen duidelijke bron wordt gevonden. Maar ook trekken mensen met onvoldoende ervaring wel eens verkeerde conclusies omdat ze een bron willen vinden. Voordat je aan het meten gaat, kun je eerst nog zelf wat ondernemen om het LFG te ‘objectiveren’, dus om te laten zien dat het er is. Daarvoor zijn verschillende mogelijkheden.

  1. Vraag mensen in huis of ze hetzelfde geluid horen op het moment en op de plek waar u de brom zelf goed kunt horen. Vraag ook het geluid te beschrijven en vergelijk dat met uw eigen ervaring. Belangrijk is dat u dit meerdere keren en liefst met meerdere mensen doet, zowel als u de brom hoort en als u hem niet hoort (op dat moment en die plaats). Noteer alles: als de beschrijvingen steeds goed overeenkomen, is het aannemelijk dat het geluid er ook echt is.
  2. Op de website van The Hum wordt aangeraden om de brom die je hoort, te vergelijken met het geluid van een online toongenerator waarvan de frequentie kan worden ingesteld. Als diezelfde frequentie ook duidelijk in de metingen van de brom naar voren komt, is het redelijk zeker dat er een externe bron is voor het LFG. Als dat niet zo is, is het redelijk zeker dat er geen externe bron is en dat is wat op die website “de echte Brom” (“the real Hum”) wordt genoemd. Het kan inderdaad heel nuttig zijn om de frequentie te bepalen van het LFG dat je hoort. Als u dat doet, horen we graag wat het resultaat is. Maar we hebben wel de ervaring dat het vervolgens vinden van een duidelijke verhoging bij die frequentie in het omgevingsgeluid meestal niet makkelijk is.
  3. We hebben een luistertest ontwikkeld waarbij u zelf de bruine ruis probeert net zo hard te zetten als de brom die u hoort. Vervolgens noteren u en een huisgenoot of familielid/vriend/kennis hoe luid de ruis klinkt. Daarna zet u de ruis uit en u noteert elk hoe luid de brom klinkt. Dit liefst een paar keer. U kunt de instructie daarvoor bij ons opvragen.
  4. Als het geluid uit de woning zelf komt, kan het helpen de hoofdschakelaar om te zetten als de brom duidelijk hoorbaar is. Als de brom dan wegvalt, is het duidelijk dat het een of ander elektrisch apparaat in huis is. In dat geval kunt u verder zoeken door in de meterkast per groep de stroom uit te zetten. Alweer: doe dit liefst een paar keer om zeker te zijn. En liefst moet iemand anders de hoofdschakelaar omzetten.

In alle genoemde gevallen heeft u alleen onderzocht of de brom een extern geluid is of niet. Dat is al heel wat, want dan is tenminste duidelijk dat het geluid er objectief, ‘echt’ is. De volgende stap is het vinden van de bron van het geluid. We horen nogal eens dat mensen de omgeving afzoeken, maar dat blijkt meestal niet te helpen. Doe het zoeken systematisch: sluit eerst uit dat het uit eigen huis of van de buren komt (als u het buiten goed hoort, weet u dat al). Ga dan na of (en zo ja, op welke tijden) het uit/aanschakelt en of het met de windrichting te maken heeft. 

3.2 Een maskerend geluid dat afleidt

Geluid wordt ook gebruikt om mensen te laten ontspannen, tot rust te laten komen of afleiding te geven. Dat hoeft helemaal niets met LFG te maken te hebben, maar evengoed kan het ook bij LFG helpen. Vaak worden muziek of muzikale geluiden, natuurgeluiden of een ruisachtig geluid gebruikt. Er zijn speciaal voor het (in)slapen apparaten op de markt die vaak een ruisachtig geluid produceren, eventueel met een ‘slaapvriendelijke’ koptelefoon (zoek op internet met slaapgeluid, slaaphulp of beter slapen). Ook zijn er voor hetzelfde doel apps ontwikkeld (zelfde zoekwoorden + app): MyNoise lijkt ons heel goed en heeft (te?) veel mogelijkheden om je eigen geluid op te zoeken of zelfs te maken.

Bij ons kunt u sinds 2007 laagfrequente ruis aanvragen. Er is toentertijd gekozen voor bruine en zwarte ruis op een cd (later als digitale bestanden). Later hebben we daar een ‘donkere’ ruis aan toegevoegd. Op de downloadpagina kunt u ze downloaden. Bruine ruis valt te vergelijken met het lage gonzen van een verre waterval of een heftige regenbui in de verte. Zwarte ruis klinkt nog lager. We zijn sinds 2019 bezig met onderzoek onder mensen die de ruis hebben aangevraagd. Uit het eerste onderzoek blijkt dat ongeveer de helft van deze deelnemers vond dat de CD hielp. Voor de één hielp de bruine ruis, voor de andere de zwarte, en sommigen hadden baat bij beiden. Nog eens 17% hadden baat bij een ander, meestal ruisachtig geluid. Het totaal van 69% is een goede score, maar het kan misschien nog beter. Het LFG verdwijnt (meestal) niet door de ruis, maar het is niet meer zo indringend.

We vroegen deelnemers aan het tweede onderzoek om suggesties die anderen zouden kunnen helpen. Wat betreft geschikte geluiden gaven sommigen aan dat regengeluiden goed hielpen. Deze zijn verkrijgbaar op cd, maar men kan ze ook op Youtube vinden, bijvoorbeeld deze video met bruine ruis en regengeluiden. Weer anderen gebruikten apparaten als de Marpac, Sleepphones, Lectrofan of Sound+Sleep SE die een breed scala aan geluiden aanbieden. Deze apparaten zijn wat prijzig en een app als MyNoise kan een goed alternatief zijn. Je kunt ook zelf geluiden opnemen, zo adviseerde een van de respondenten. Tot slot kozen sommige mensen voor een ‘klassiek’ alternatief als een ventilator of een radio. Na een tijdje raken sommigen gewend aan radio met praten of muziek, maar met een analoge radio kun je ook ruis maken door tùssen zenders af te stemmen. Een greep uit de suggesties (zie de Achtergrondinformatie voor alle suggesties):

Ik had het meeste last in de Covid periode omdat het overal heel stil was. De cd en regenwater geluiden hebben toen enorm geholpen weer nachtrust te vinden.

Ik heb echt heel veel verschillende dingen geprobeerd en een ander geluid bleek voor mij goed te werken. Ik ben blij dat ik het zoeken naar oplossingen niet heb opgegeven.

Zelf ruis of andere geluiden in bestanden zetten en die op een USB-stick plaatsen geeft de mogelijkheid eenvoudig te zoeken naar het meest effectieve verstoringsgeluid. Geluidsopnamen kunnen eenvoudig met een camera of telefoon worden gemaakt.

Er waren helaas ook mensen die geen of weinig baat bij maskerende geluiden hadden. Sommigen van hen gebruikten watten en/of oordoppen op maat om het LFG te dempen. Andere suggesties waren speciale oordoppen van Flare, van 3M, of noise cancelling oordopjes van bijvoorbeeld Bose. Overigens hadden de meeste deelnemers al eens oordoppen geprobeerd, maar bij bijna niemand hielp dat.

Het lijkt erop dat een maskerend geluid niet goed werkt bij mensen die ook trillingen ervaren. Wellicht dat zij baat hebben bij een maskerende trilling (erbij?), zoals van een massage-matras.

Veel van de respondenten hadden een andere, niet technische aanpak. Zij merkten dat het hielp om op een andere manier om te gaan met het hinderlijke LFG, al dan niet in combinatie met een technische oplossing.

3.3 Accepteren en “mee leren leven”

“Ik heb besloten mijn leven niet te laten vergallen door iets waar ik geen invloed op heb“, aldus een van de respondenten. Het geluid is er, en het blijft, maar het accepteren en ermee leren omgaan is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan. Veel respondenten gaven daarom tips voor technieken en methodes die hierbij kunnen helpen.

Mensen hadden bijvoorbeeld baat bij ontspanningsoefeningen, meditatie of mindfulness. Overdag konden deze technieken stress verminderen en daarmee de focus op het geluid verleggen, of de nodige rust bieden voor het slapen gaan. Een rustgevende activiteit voor het slapengaan, zoals een boek lezen, werkte voor sommige mensen ook. Anderen raadden buitenactiviteiten aan, sociaal contact opzoeken en gezond eten en leven. Een van de respondenten merkte dat door vitaler en sterker te leven de greep van het LFG op diens leven verzwakte.

Een andere getroffene raadde het boek “oorzaken” aan van Arno Lieftink, psycholoog en zorgverlener aan het Erasmus MC. In dit boek zet Lieftink adviezen en strategieën uiteen die helpen bij het omgaan met hinderlijk geluid, waarbij hij technieken uit de zogeheten “Acceptatie en Commitment therapie” gebruikt. Het boek is bestemd voor zowel mensen met tinnitus als mensen die erg last hebben van externe geluiden. Een medische ingreep is vaak geen optie voor tinnitus, en dat geldt natuurlijk ook wanneer het LFG een interne oorzaak heeft. Dan kan therapie een uitkomst bieden.

3.4 Therapie

Psychologische hulp wordt vaak geassocieerd met het oplossen van mentale gezondheids-problemen. Maar dit is bij LFG natuurlijk niet aan de orde. Het geluid bestaat (inwendig of extern) en kan niet worden “wegbehandeld”. Therapie wordt echter voor allerlei doelen ingezet, bijvoorbeeld om bestaande klachten te verminderen. Sommige respondenten raden dan ook een traject bij de psycholoog aan, om de angst en irritatie die het LFG veroorzaakt te verlichten en de focus op het LFG te verminderen.

De bevindingen van deze respondenten komen overeen met resultaten uit verschillende onderzoeken. Therapie blijkt een veelbelovend middel die klachten omtrent laagfrequent geluid helpt te verminderen. Voorbeelden zijn ontspanningstherapie of gedragstherapie zoals cognitieve gedragstherapie en desensitisatie. Deze therapieën leren mensen omgaan met hun klachten, en verbeteren onder andere het toekomstperspectief en verminderen negatieve gevoelens, stress en angst die het LFG veroorzaakt bij de getroffenen.

Een voorbeeld is een onderzoek uit 2009. In dit project deed een groep wetenschappers onder leiding van Geoff Leventhall onderzoek naar de effecten van cognitieve gedragstherapie op de levenskwaliteit van LFG-getroffenen. Zoals vaak het geval, konden geluidsexperts het LFG niet vinden of viel het geluidsniveau beneden de toegestane norm, en kon de bron dus niet worden verholpen. De onderzoekers stelden daarom een therapieprogramma samen die een kleine groep getroffenen thuis achter de computer konden volgen. Allen voelden zich door deze vorm van therapie geholpen, bij sommigen hielp het veel. De gebruikers gaven aan dat de therapie hen hielp om het LFG te negeren, zich weer veilig te voelen binnenshuis en het plezier in het leven te hervinden.

3.5 De weg vooruit is maatwerk

In het bestrijden van de klachten tengevolge van LFG lijkt maatwerk belangrijk. Veel getroffenen hadden baat bij de ruis-CD, maar niet iedereen. Sommige tegengeluiden werken voor de één, andere geluiden voor de ander. Daarnaast adviseerden veel getroffenen dat acceptatietechnieken goed helpen, al dan niet onder begeleiding van een psycholoog, om controle te herpakken. Anderen gebruikten een combinatie van zowel mentale als technische methodes.